معضل بزرگ بیکاری درکشور آرام آرام درحال تبدیل‌شدن به هیولایی است که آرامش وامنیت روانی خانواده ها را برهم می زند.هیولایی که هزاران نفررابه‌صورت مستقیم بااین موضوع درگیر کرده و اغراق نیست بگوییم میلیون ها ایرانی را نیز به‌صورت غیرمستقیم به مصاف خود می خواند.بادیدن آمار روزافزون بیکاری دیگرتعجبی نداردکه ببینیم، یکی‌از اصلی‌ترین محورهای بحث درمناظره های دوران انتخابات اردیبهشت 96،موضوع بیکاری و بررسی روش‌های کاندیداها برای مقابله با آن بوده است. همان‌طور که اسحاق جهانگیری، معاون اول رییس‌جمهور دولت دوازدهم که در انتخابات به عنوان یکی از کاندیداها حاضر شده بود نیز به روند رو به رشد این موضوع، در میان وزرای کابینه اشاره کرد. وی از تجارت کوچک دختر وزیر به‌عنوان یک راه برای مقابله با بیکاری نام برد. او در ادعایی که مطرح کرد، اشاره داشت که دختروزیر بامدرک کارشناسی ارشد، چون شغلی نداشته به تجارت لباس کودک، آن هم با سرمایه ای محدود روی آورده است.

معضل بیکاری بین وزرای کابینه

امابه نظر نمی‌رسد موضوع بیکاری درکابینه ومشکلات آن، تنها به یک وزیر ختم شود. مشکلی که در جامعه نیز، روز به روز روندی صعودی به خودگرفته است. زمانی که جامعه بیکاران را بررسی می‌کنیم دیگر تفاوت چندانی بین آنانی که راهی دانشگاه شده‌اند و مدارک عالی به دست آورده‌اند و کسانی که به میل و اراده یا اجبار، ناچار به ترک درس و دانشگاه شده‌اندنیست. حال اما به نظر می‌رسدبرخی از وزرای کابینه موفق شده‌اند که راهکاری تازه برای مقابله با این مشکل بیابند.راهکاری به جز فراهم کردن تجارتی محدودبرای فرزندان و نزدیکان‌شان؛ بلکه به نظر می‌رسد ترجیح می دهندنزدیکان‌شان رادر وزارتخانه‌های نزدیک به خود و یا از طریق روابط خود با سایر نهادها و وزارتخانه‌ها حل کنند.راهکاری که برای کل جامعه ایران قطعا قابل تعمیم نیست.

ایجاداشتغال به روش وزیرکشور

شایدوزیرکشور رابتوان یکی ازنمونه های موفق دربحث اشتغالزایی اقوام ونزدیکان خود ارزیابی کرد.عبدالرضا رحمانی فضلی،که روابط خوبی نیز باعلی لاریجانی، رییس مجلس دارد و برای باردوم،حسن روحانی وی را برای تصدی صدارت کل کشور به مجلس معرفی کرد، با به کارگیری بعضی از نزدیکان در مناصب مهم و حساس شاید یکی از رکوردداران این عرصه باشد. از سوابق رحمانی فضلی می توان به دبیر کل ستادمبارزه باموادمخدر،عضو شورای عالی جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران و نماینده رییس جمهور درشورای نظارت بر سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران اشاره کرد.از مهم‌ترین سوابق اجرایی وی می‌توان به ریاست دیوان محاسبات کشور، نماینده دوره چهارم مجلس شورای اسلامی از شهرستان شیروان و قائم‌مقام دبیر شورای عالی امنیت ملی و همچنین معاون اجتماعی، فرهنگی رسانه‌ای دوره ریاست علی لاریجانی در سازمان صدا و سیما اشاره کرد.وی دربرهه‌ای از دوره ریاستش که با دولت‌های نهم و دهم همزمان شد،همواره در مقابل تخلفات محمود احمدی‌نژاد اقدام به اعتراض و خواستار پاسخگویی دستگاه‌های دولتی، نسبت به تخلفات مالی رخ داده دردولت بود. بعدها،صادق زیباکلام در مورد پیشنهاد رحمانی فضلی برای وزارت کشور آن‌را موافقت ومصالحه حسن روحانی با سایر مراکز قدرت دانسته بود.

سه فرزند بیکار وزیر

رحمانی فضلی سعی کرد که همواره خود را از حاشیه دور کند؛ اماشاید یکی از جنجالی‌ترین گفت‌وگوهای یک وزیر کابیه، درموردزندگی شخصی او بود که دربرنامه «بدون تعارف» در بخش خبری 20 و 30 انجام داد. رحمانی فضلی در پاسخ به این سوال که قبلا گفته بودید سه بیکار فوق لیسانس درمنزل دارید، آیا هنوز هم بیکارند و آیا پسر هستند یا دختر؟ گفت:«بله،دخترهستندکه کارندارند،پسرم شاغل است؛بعد از اینکه این موضوع را مطرح کردم ، چندین نفر به من پیشنهاد کردند حاضرند آن‌ها را استخدام کنند که در پاسخ به پیشنهادشان گفتم: شما اگر حاضرید فرزندان من را استخدام کنید بروید و فرزندان دیگران را استخدام کنید، بیکار زیاد است، من اگر قرار بود از رابطه استفاده کنم که تا الان استخدام می‌شدند».وزیرکشوردرپاسخ به این سوال که چقدر حقوق می‌گیرد،نیزگفته بود:« ٦میلیون ٥٠٠ هزار تومان به عنوان عضو هیات علمی دانشگاه و ٢ میلیون و ٨٠٠ هزارتومان نیز از دولت دریافت می‌کنم که در مجموع حدود ٩میلیون ونیم می شود».

پسر وزیر در وزارتخانه

اشاره وزیرکشوربه بیکاری سه دخترش موضوع جالبی بود اما او هیچ اشاره‌ای به شغل پسرش نکرد.هادی رحمانی فضلی پسررحمانی فضلی،دانشجوی دکتری اقتصاد دردانشگاه شهیدبهشتی، تنها فرزند شاغل وزیر که اکنون عضو کارگروه اقتصاد مقاومتی وزارت کشور است. اینکه آیا این سمت و عضویتش تنها شغل اوست یا شغل های دیگری نیز دارد، سوالی است که باید به دنبال پاسخش بود اما وی قطعا در وزارتخانه پدر مشغول به کار است.

دامادخانواده و بازرسی از وزارتخانه

اما موضوع پسر وزیر تنها مورد نیست؛25 تیر 95 خبری بر روی خبرگزاری ها قرار گرفت که شاید توجه زیادی را در پی نداشت. خبر این بودکه رییس مرکز مدیریت عملکرد بازرسی وامور حقوقی وزارت کشور باحفظ سمت؛جایگزین امیری شد.سیدسلمان سامانی،رییس مرکز مدیریت عملکرد بازرسی و امورحقوقی وزارت کشور، باحفظ سمت سرپرستی این حوزه رابرعهده گرفت وجایگزین امیری شد. سامانی نیز یکی از نزدیکان وزیر است.او که گفته می‌شوددامادخواهر رحمانی فضلی است و به نظر می‌رسد وزیر با چند شغله کردن این فامیل، گامی بلند در راستای اشتغالزایی برداشته‌اند.

داماد وزیر در سمت مشاور وزیر

ماجرای اشتغالزایی برای اقوام به اینجا ختم نمی‌شود چرا که اگر درپورتال وزارت کشور جست‌وجو کنید می‌بینید وزیر، دستیار ویژه ای برای خود در نظر گرفته است و از قضای روزگار آن دستیار«مصطفی ملکی»،همسردختر وزیر ودرواقع داماد رحمانی فضلی است که اکنون در وزارتخانه پدر همسرش مشغول فعالیت است.

برادران همسر در وزارتخانه

ماجرای اشتغال اقوام وزیر، تنها به همین تعداد ختم نمی‌شود.کمی جست‌وجو کافی است تا به نام «سعیدراحتی قوچانی»بربخورید. سعید راحتی قوچانی، برادر همسر وزیر کشور است.او اکنون در سمت مشاور وزیر کشور در وزارت کشور مشغول به کار و فعالیت است. نام جالب توجه دیگر اما در این میان «خلیل راحتی قوچانی» است. او برادر دیگر همسر وزیر است و سمت‌هایش مورد توجه هستند. یکی از موارد جالب در مورد خلیل راحتی قوچانی را شاید بتوان دوران کاری او در بخش های مختلف شهرداری تهران دانست. وی بر اساس حکم شماره 828880مورخ 27/7/1392 به عنوان عضو هیات مدیره و مدیر عامل شرکت توسعه فضاهای فرهنگی شهرداری تهران منصوب شد.بعدها گفته شد که او از امکانات شهرداری برای بازسازی خانه سازمانی وزیر استفاده کرده است.اما ماجرای مهندس خلیل راحتی قوچانی به اینجا ختم نشد و دو سال بعد و در اسفند سال 94 ،راهی وزارت کشور شد تا حلقه اقوام و یاران از هم دور نباشند.در 16اسفند سال 94، باحکم مهندس خندان دل، معاون عمران وتوسعه امورشهری و روستایی، وزیرکشور و رییس سازمان شهرداری‌ها ودهیاری‌های کشور،به عنوان قائم مقام این سازمان معرفی شد.این انتصاب تازه در حالی صورت می‌گرفت که هیچ خبری مبنی براستعفای«خلیل راحتی قوچانی»از پست قبلی در شرکت توسعه فضاهای فرهنگی شهرداری تهران منتشر نشده بودو شاید همین موضوع بتواند گره ای از پیچ و خم های رابطه بین شهرداری تهران و وزارت کشور نیز بگشاید.

هم ولایتی در حراست

ماجرای انتصابات عجیب و برمبنای روابط پیچیده، تنها شامل اقوام نشده است و کمی بعدتر نوبت به همشهری های دیگر وشایدفامیل دورتر برسد.یکی از این موارد «محمدابراهیم‌شوشتری» است که اکنون عضو و رییس کمیته حراست و استعلامات ستاد انتخابات کشور ونیز یکی از اقوام و البته بیش از آن، همشهری وزیرکشور وقت است. شوشتری پیش از دست یافتن به این سمت، مدیرکل حراست شهرداری تبریز بود و در یک جابه‌جایی جالب توجه، راهی وزارت کشورشد.نکته جالب در این موارد، حضور مهندس خندان‌دل در حاشیه بسیاری از این انتصابات است.حکم خلیل راحتی قوچانی را ایشان صادر کرده و یکی از نزدیکان و همراهان شوشتری نیز محسوب می‌شده است. اگر جست‌و جوها را در وضعیت اشتغالزایی در وزارت کشور ادامه دهیم، شاید به موارد جالب‌تری نیز دست یابیم. مواردی همچون حضور پسرخاله‌ها در بخش هایی از وزارت کشور تا حضور تعدادی از آشنایان وزیر در وزارت راه و شهرسازی که توصیه هایی برای جابه‌جایی آن‌ها شده است. به نظر می‌رسد در حالی که غول بیکاری در حال آزار روزافزون شهروندان ایرانی است، حداقل وزیر کشور راهکارهای مناسبی برای مقابله با آن یافته‌اند. ای کاش بخشی از روش ها و راهکارهای استفاده شده به کل جامعه تعمیم داده می‌شد، تا گره ای از گره های بیکاران تحصیل کرده این مرزو بوم گشوه شود.