«محتمل‌ترین سناریو برای انتخابات 29 اردیبهشت کدام است؟» این پرسشی است که قطعا اذهان و افکار بسیاری از اهالی سیاست و توده‌های اجتماعی را گرفتار خود کرده. در این میان و میانه هر کسی، گمانه‌ای را روانه بازار حرف و حدیث‌های انتخاباتی می‌کند و موسسات نظرسنجی هم به قیمت گزاف، یافته‌های خود را به اهل تجارت و سیاست می‌فروشند و با متاع خود و به راحتی، تبِ انگیزه و کنشگری جناح‌ها و بازیگران سیاسی را بالا و پایین می‌برند و در آرایش سیاسی کشور موثر و مسهّم می‌شوند.

 

جدای از پیشگویی‌های رایج سیاسی و خبرهای رسمی و نیمه رسمی، بر اساس مستنداتِ واقعیِ موجود و پارامترهایی مانند پایگاه اجتماعی کاندیداهای انتخابات، جهان‌بینی سیاسی، کارنامه مدیریتی، حلقه مشاوران و نزدیکان، طبقه حامیان و هواداران و آخرین رای اکثریت مردم در انتخابات به مثابه سویه و رویه ملی می‌شود تا حد زیادی به این پرسش‌ها پاسخ داد که وضعیت و موقعیت کدام یک از 6 کاندیدای متقاضی رسیدن به ریاست‌جمهوری نسبت به دیگری بهتر و از شانس بیشتری برای جلب رای حداکثری مردم برخوردار است. از دیگرسو بر اساس جغرافیای سیاسی و منظومه فکری هر یک از این کاندیداها می‌توان به نتیجه‌ای نسبی رسید که در صورت پیروزی هر یک از 6 کاندیدای انتخابات، ایران به چه سمت و سویی حرکت خواهد کرد و قطار سیاست مدیریتی ایران به سمت چه ایستگاهی روی ریل خواهد افتاد. بر این اساس و با احتساب «اما و اگر» سناریوهای پیش روی منطبق بر اعلام کاندیداتوری سیاستمداران نام آشنا را با بررسی تعداد واجدین شرایط رای دادن این‌گونه می‌توان فرض کرد:

 

میزان واجدین شرایط رای دادن وپایگاه رای کاندیداها

56 میلیون و 215هزار نفر واجد شرایط رای دادن در دوازدهمین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری ایران هستند یعنی چیزی بیش از یک میلیون و سیصد هزار نفر بیشتر از واجدین شرایط رای دادن در انتخابات اسفند ماه 1394 و 6 میلیون نفر بیشتر از واجد شرایط رای‌دهی در انتخابات ریاست‌جمهوری 92. بر اساس درصد میزان مشارکت و آخرین رای فردی و جناحی در انتخابات می‌توان نتیجه گرفت که کدام یک از گروه‌های سیاسی و کاندیداها در انتخابات ریاست‌جمهوری کار سخت‌تری برای موفقیت پیش روی خود دارند. از میان کاندیداهای انتخابات 29 اردیبهشت ماه حسن روحانی یک بار و محمدباقر قالیباف دوبار تجربه حضور در انتخابات را داشته‌اند که با نیم نگاهی به رای آنها در انتخابات‌های پیشین رای احتمالی این دو کاندیدارا در انتخابات اردیبهشت ماه می‌توان حدس زد. از میان چهار کاندیدای دیگر، آرای احتمالی سیدابراهیم رییسی، سیدمصطفی میرسلیم و سیدمصطفی هاشمی طبا هم بر اساس تبار سیاسی و حزبی این افراد قابل گمانه‌زنی خواهد بود. اسحاق جهانگیری، معاون اول دولت روحانی هم به دلیل آنکه پیش از روز انتخابات از عرصه رقابت به نفع روحانی کنار خواهد رفت نیاز به حدس و گمانه برای آرا احتمالی او نیست.

 

فاصله رای روحانی و قالیباف

حسن روحانی در انتخابات92 که با مشارکت 72 درصدی واجدین شرایط رای دادن برگزار شد با کسب رای ۱۸/۶۱۳/۳۲۹ از مجموع آرای ۳۶/۷۰۴/۱۵۶ و کسب 71/50درصد به عنوان رییس‌جمهور منتخب برگزیده شد. این در حالی است که محمد باقر قالیباف در دو انتخابات 84 و 92 هرگز نتوانسته بیش 17 درصد آرای رای‌دهندگان را در سبد رای خود ببیند. شهردار تهران در انتخابات سال 84 با کسب رای 4میلیون و 95هزار و 827 رای تنها 13/93 درصد رای رای‌دهندگان را کسب کرد و در انتخابات ریاست‌جمهوری 92 با کسب ۶/۰۷۷/۲۹۲ از مجموع ۳۶/۷۰۴/۱۵۶ تنها 16/56 درصد آرای رای‌دهندگان را کسب کرد تا فاصله رای او با حسن روحانی به طور دقیق معادل 12 میلیون و 536 هزار و 37 رای مردمی باشد. کاهش فاصله بیش از 12 میلیون رای محمدباقر قالیباف با حسن روحانی با توجه به رضایت 63 درصدی مردم از عملکرد دولت در ماجرای برجام و مفروض به ثبت رای 92 برای روحانی حکایت از آن دارد که محمدباقر قالیباف برای آنکه رییس‌جمهور مستقر را با چالش مواجه کند کار سخت و صعبی پیش روی دارد.

 

پرسش اصلی از شهردار تهران این است که او در 4 سال گذشته چه عملکردی از خود در شهرداری تهران به جای گذاشته و آیا ریزش رای داشته یا افزایش رای؟ از سوی دیگر مفروض به آنکه از افزایش 6 میلیون نفری واجدین شرایط رای دادن که بی‌تردید همگی آنان رای اولی هستند اولا چه تعداد در انتخابات شرکت خواهند کرد و ثانیا چه درصدی از این آرا در سبد رای محمدباقر قالیباف قرار خواهد گرفت؟اگر بر اساس ادوار گذشته انتخابات برای پاسخ به این پرسش‌ها گام ‌برداریم می‌شود این گمانه را در نظر گرفت که میان 60 تا 70 درصد رای اولی‌ها (بین 3 میلیون و 600 هزار تا 4 میلیون و 200 هزار نفر) در این انتخابات رای خواهند داد. به واقع از میان روحانی و قالیباف کدام یک جذابیت و قدرت بیشتری برای جذب آرای نسل اولی‌ها را دارند؟

 

آرای رییسی، میرسلیم

دو «سید» اصولگرایان؛ سیدابراهیم رییسی و سیدمصطفی میرسلیم در 27 روز باقی‌مانده به دوازدهمین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری چه شرایطی دارند؟رییسی در حالی به عنوان کاندیدای اصلی اصولگرایان نام گرفته که همه سوابق مدیریتی وی منحصر به قوه قضاییه است. جبهه مردمی نیروهای انقلاب اسلامی (جمنا) و پایداری‌ها از مهم‌ترین حامیان رییس تولیت آستان قدس رضوی‌اند. با توجه به اینکه این قاضی 57 ساله هرگز در هیچ انتخاباتی خود را در معرض انتخاب مردم قرار نداده است، تحلیل موقعیت اجتماعی او را با توجه به پایگاه رای گفتمان سیاسی حامی او (اصولگرایان) می‌توان مورد سنجش قرار داد. حامیان سیدابراهیم رییسی در انتخابات 29 اردیبهشت امسال احزاب و گروه‌های سیاسی‌ای هستند که در انتخابات مجلس دهم در سال 94 در مقابل اصلاح‌طلبان و اعتدالگرایان نتوانستند به موفقیت برسند. حذف نمایندگان سیاسی جبهه پایداری و نامداران اصولگرا در انتخابات مجلس دهم و جا ماندن برخی از بزرگان جناح راست برای ورود به مجلس خبرگان که در حال حاضر از حامیان سر سخت رییسی در انتخابات هستند، می‌تواند نشان و نشانه‌ای از این مساله باشد که سیدابراهیم رییسی برای باقی ماندن در رقابت با حسن روحانی کاری به مراتب سخت‌تر از محمدباقر قالیباف را پیش روی خود دارد. چه آنکه اگر قالیباف در انتخابات فردمحور (ریاست‌جمهوری) توانسته بیش از 6 میلیون رای کسب کند اما اصولگرایان در انتخابات لیست محور (مجلس) و در حالی که حدود 62 درصد واجدین شرایط رای دادن پای صندوق‌های رای حاضر شدند، نتوانستند هژمونی مجلس هفتم و هشتم و نهم را نگه دارند و بیش از 100 کرسی مجلس را در رقابتی که مجوز ورودش برای اصلاح‌طلبان سخت بود را به ائتلاف اصلاح‌طلبان و اعتدالگرایان واگذار کردند. حالا رییسی در حالی مورد حمایت جناح اصولگرای کشور قرار گرفته که گفتمان اصولگرایی به جهت موقعیت و محبوبیت اجتماعی در بدترین شرایط خود قرار دارد.

 

از دیگر سو رییسی برای رسیدن به رقابت با روحانی و دوقطبی کردن انتخابات ابتدا باید بتواند قالیباف را پشت سر بگذارد. آیا سیدابراهیم رییسی با وجود همه حمایت‌هایی که کلیت جناح راست از او داشته‌اند، توانسته موج اجتماعی برای خود بیافریند یا آنکه هنوز قشر کثیری از افکار عمومی هیچ شناخت نسبی‌ای از وی ندارند؟ از همین رو یکی از سناریوهای موجود آن است که در بازی نظرسنجی‌ها، نام محمدباقر قالیباف بالاتر از سید ابراهیم رییسی قرار بگیرد و رییس تولیت آستان قدس تا پیش از 29 اردیبهشت ماه از انتخابات کناره‌گیری کند مگر آنکه چرخش چرخ و فلک سیاست در جناح راست به نفع او بچرخد و اتفاقی دیگر رخ دهد که او را در صحنه انتخابات نگهدارد.

 

از سوی دیگر حکایت سید مصطفی میرسلیم و حزب موتلفه کاملا متفاوت است. هدف موتلفه ای‌ها که برای نخستین بار از سازوکار ائتلاف انتخاباتی اصولگرایان خارج شده‌اند مشخص بود. موتلفه به عنوان نماد سنت و بازار طی یک دهه گذشته و با ظهور و بروز نو اصولگرایان موقعیت خود را ازدست‌رفته می‌بیند. اگر روزگاری جناح راست تحت مدیریت موتلفه ای‌ها بود در یک دهه گذشته آنان برای قرار دادن اسامی بزرگان خود مجبور به چانه‌زنی با نسل دومی‌های اصولگرا شدند. مدیران این حزب برای بازسازی چهره حزب خود و جلوگیری از ریزش بیشتر حامیان حزبی و اجتماعی خود انتخابات ریاست‌جمهوری را هدف گرفته‌اند. بهره‌گیری از مناظره‌های انتخاباتی و معرفی کاندیدای حزبی این موقعیت را برای موتلفه فراهم می‌سازد تا از طریق تلویزیون یک بار دیگر نام موتلفه را در افکار عمومی زنده کنند. البته با توجه به شوک شورای نگهبان به کاندیداهای اصولگرا به نظر می‌آید که نهاد سنت به کمک موتلفه ای‌ها آمد تا این حزب در آینده جناح راست بتواند از موقعیت بهتری پای میز مذاکره با گروه‌ها و احزاب هم کیش خود مذاکره کند. از سوی دیگر حزب موتلفه با سید مصطفی میرسلیم سعی دارد تا در دولت غیرروحانی (قالیباف یا رییسی) نماینده‌ای داشته باشد و این نماینده چه کسی بهتر از کاندیدای این حزب که تجربه صدارت و حضور در مجمع تشخیص مصلحت را دارد؟

 

سید مصطفی هاشمی‌طبا

سید مصطفی هاشمی‌طبا، هرچند به جهت گفتمان سیاسی در حلقه اصلاح‌طلبان قرار می‌گیرد اما بدون هماهنگی با ائتلاف اصلاح‌طلبان پا به عرصه رقابت انتخاباتی گذاشته است. با توجه به دور بودن وی از فضای سیاسی و حمایت بزرگان جریان اعتدال و اصلاحات از حسن روحانی بعید به نظر می‌آید که هاشمی‌طبا تا پایان در عرصه انتخابات باقی بماند. مفروض به ماندن وی تا پایان انتخابات، حضور وی خدشه‌ای به رای احتمالی حسن روحانی وارد نخواهد کرد.

 

شانس روحانی

شرایط موجود به هر جهت به نفع روحانی است. رقبایی که یا کارنامه مدیریتی پروپیمانی ندارند یا پیش‌تر طعم شکست در برابر او را چشیده‌اند. روند جاری کشور، ذایقه سیاسی مردم، ضعف جناح راست در گفتمان‌سازی ایجابی، انگیزه بیشتر هواداران گفتمان اصلاح‌طلبی-اعتدالگرایی برای استمرار عقب نگه داشتن تندروها و تثبیت اعتدالگرایی بر مدیریت کشور ترس طرح این پرسش را می‌گیرد که تکرار پیروزی روحانی کار سختی خواهد بود؟

 

منبع: اعتماد