روزنامه آرمان در گفت ‌وگویی با عباس نوذری کارشناس ارشد وزارت امورخارجه، نوشت: اکنون می‌توانیم بگوییم که دریاچه ارومیه به حالت سابق بازگشته است. در ارتباط با تالاب هورالعظیم دولت یازدهم از خشکی این تالاب جلوگیری کرد و توانست از این تالاب برداشت نفت نیز داشته باشد.

در ادامه این گفت وگو آمده است: احمد توکلی، نماینده سابق مجلس، به اظهارات رئیس جمهور در همدان و کرمانشاه واکنش نشان داد. جای تعجب است، آقای توکلی که همیشه داعیه‌دار حقیقت‌گویی و افشاگری بوده و خود رئیس سایت دیدبان شفافیت است، چگونه نسبت به حملات، تخریب‌ها و دروغ‌هایی که به رئیس جمهور و مجموعه دولت نسبت داده می‌شود واکنشی نشان نمی‌دهد اما از سخنرانی رئیس جمهور ایراد می‌گیرد؟ یعنی سخنان سراسر افترا و اتهام و هجمه به دولت یازدهم را ندیده است؟ آیا از نظر او این توهین و سیاه نمایی‌ها نسبت به دولت و شخص دوم کشور ساختارشکنانه نیست اما سخنان روحانی ساختارشکنی است؟

اصولگرایان هرکدام در سطحی وارد شده و روحانی را تخریب می‌کنند، توکلی هم می‌خواهد به نوبه خود از این قافله جا نماند و دقیقا در همین راستا می‌توان دلیل واکنش او را به سخنان روحانی دریافت. می‌توان گفت همه این عکس‌العمل‌ها به علت موج گسترده حمایت از روحانی است که اصولگرایان را نگران کرده است. باید دید روحانی و تیم رسانه‌ای او چه پاسخی به توکلی خواهند داد. برای بررسی ابعاد نامه توکلی به رئیس جمهور، عباس‌نوذری، کارشناس ارشد وزارت امورخارجه، با «آرمان» گفت‌وگو کرده است که در ادامه می‌خوانید.

**آقای دکتر توکلی در مخالفت با دولت و آقای روحانی نامه سرگشاده‌ای‌ صادر کرده است. پاسخ شما به عنوان یکی از کارشناسان وزارت خارجه به آقای توکلی و موضعگیری او چیست؟

بنده هم مقاله آقای توکلی را خواندم و مایه تعجب شد. بنده آقای توکلی را از قبل از انقلاب، حدود 40 سال قبل، می‌شناختم و خیال می‌کردم شخصی منصف، عادل و منطقی است. با مطالعه این متن تمام این باورها فروریخت. سفارشات، القاب و توصیه‌ها دقیقا مانند این است که روی سخن آقای توکلی با کسی است که مخالف دین و ضد نظام است. آقای توکلی عملکرد آقای روحانی را برخلاف منافع کشور و مردم می‌دانند. آقای توکلی طوری وانمود کردند که آقای روحانی در این 3 سال هیچ کاری برای مردم و کشور انجام نداده است.

جای بسی ناراحتی است از کسی که ادعای عدالت و دین باوری دارد هیچ‌گونه جایگاهی برای مردمی که اکثریت مطلق آنها نظرشان بر آقای روحانی است، قائل نمی‌شود. از این رو بنا دارم بخشی از خدمات آقای دکتر روحانی را در این 3 سال و اندی بازگو کنم. این کار به این دلیل است که به آقای توکلی یادآوری شود چه کارهایی در این مدت انجام شده است. البته انتظار از آقای توکلی این بود که در 8سال دولت گذشته نیز با تمام خساراتی که به کشور وارد شد، خونش به جوش می‌آمد. آقای توکلی طوری وانمود می‌کند که انگار در دولت فعلی هیچ کار مفیدی انجام نشده و هر کار مثبتی بوده در 8 سال قبل بوده است.

**ارزیابی شما در ارتباط با مسأله بهداشت و درمان و طرح تحول سلامت در دولت یازدهم چیست؟

در زمینه بهداشت اگر فقط همین کاری که در دولت آقای روحانی انجام شده به نام بیمه سلامت را مد نظر داشته باشیم متوجه می‌شویم که چه کار بزرگی در کشور انجام شده است. در هشت سال گذشته به کرات شنیده بودیم که بیماران نیازمند در کشور به دلیل عدم توانایی در پرداخت هزینه بستری نمی‌شدند یا پس از درمان تا تسویه حساب کامل با بیمارستان ترخیص نمی‌شدند. امروز با بیمه سلامت که حاصل تلاش آقای روحانی و دولت اوست آرامش در جامعه حاکم شده چرا که مردم در کشور دیگر دغدغه دارو ندارند.

**دولت آقای روحانی در شرایطی بر سر کارآمد که تورم 45 درصد و رشد اقتصادی منفی 7 درصد بود اما با عملکرد موفق دولت یازدهم تورم به 8 درصد و نرخ رشد اقتصادی به مثبت 7 رسیده است. از سوی دیگر برخی معتقدند با وجود مهار تورم کشور در حوزه‌های مختلف دارای رکود است. این مسائل در مقاله آقای توکلی هم به چشم می‌خورد. این مسائل را چطور ارزیابی می‌کنید؟

آقای دکتر توکلی بهتر از ما بحث رکود و تورم را در کشور لمس کرده و متوجه است. تمام کارشناسان داخلی و خارجی متفق‌القولند که این دولت تورم را مهار و تک رقمی کرده است. البته شاید برخی اعتراض کنند بخش عمده‌ای از این تک رقمی شدن مبتنی بر فروش و صادرات نفت است. نفت نیز تاثیرگذار است. مگر در دولت‌های گذشته نفت هیچ تاثیری نداشت؟

ما نفت 40 دلار صادر کردیم اما دولت قبل نفت را 144 دلار صادر کرد. مهار تورم و رکود یکشبه و یکساله و حتی چند ساله میسر نمی‌شود، بلکه سال‌ها زمان می‌خواهد. مخصوصا اینکه با بدترین حالت دولت را تحویل بگیرید. اکنون ما شاهد ثابت ماندن قیمت اقلام مورد نیاز مردم هستیم. قیمت ارز ثابت شده و این مهم موجب بهبود اوضاع و آرامش در زمینه‌های اقتصادی می‌شود.

**دریاچه ارومیه، زاینده رود و تالاب هورالعظیم در دولت یازدهم احیا شدند. ارزیابی شما از این مسأله چیست؟

گرچه بنده به لحاظ تحصیلات و کار در امور خارجه هستم اما به دلیل علاقه‌ای که به این حوزه نیز داشتم هر تشکیلاتی که برای بررسی این موضوع مامور می‌شد، بنده یا در کنارشان حضور داشتم یا در آن کار دست داشتم. در این مدت کوتاه قدم‌های بسیار بزرگی شاید به اندازه چند دهه برداشته شده است. ما در دور اول بازدیدی از دریاچه ارومیه داشتیم که هر ایرانی با غیرتی با دیدن آن حقیقتا متاثر می‌شد. در آن دوران بخش عمده‌ای از دریاچه ارومیه خشک شده بود، اما سال گذشته که در بازدیدی دیگر به دریاچه ارومیه رفتیم واقعا خوشحال شدم که در این مدت کوتاه قدم‌های موثری برداشته شده است.

اکنون می‌توانیم بگوییم که دریاچه ارومیه به حالت سابق بازگشته است. در ارتباط با تالاب هورالعظیم دولت قبل به بهانه استخراج نفت از این تالاب آن را خشک کرد، اما دولت یازدهم از خشکی این تالاب جلوگیری کرد و توانست از این تالاب برداشت نفت نیز داشته باشد. سایر دریاچه‌ها مانند دریاچه پریشان، مهارلو، طشک، جازموریان و زاینده رود نیز با نزولات آسمانی و توجه و پیگیری‌های آقای روحانی مشکلاتشان حل شده است. دولت قبل با اجرای طرح طوبا، زاینده‌رود را به چنین روزی انداخت. براین اساس که صدها پل روی زاینده رود قرار دادند و آب این دریاچه را به کوه ها کشیدند.

این مسأله ضربه بزرگی برای زاینده‌رود و مقدمه‌ای برای خشکسالی آن شد. دولت یازدهم در این باره جلسات کارشناسی دقیقی را صورت داده که بخش عمده‌ای از مشکل حل شده و امید است خسارات احتمالی بخش دیگر زاینده‌رود را بتوانیم به حداقل برسانیم.

**در دولت آقای روحانی صنایع کشاورزی دو سال پی‌درپی در گندم به خود کفایی رسید. اقدامات دولت در عرصه کشاورزی را چطور ارزیابی می‌کنید؟

ایران از معدود کشورهای جهان است که در آن چهار فصل به طور کامل مشاهده می‌شود. این نعمت خدادادی موجب شده که اگر همتی در وجود دولتمردان باشد، تقریبا می‌توانیم در همه زمینه‌های کشاورزی خودکفا شویم. با همت مسئولان می‌توان نیاز مردم را چاره کرد و صادرات نیز داشت. اکنون دولت در بخش گندم خودکفا شده و می‌تواند گندم را صادر کند.

در رسیدگی به سایر محصولات کشاورزی نیز قدم‌های بزرگی در این راستا برداشته شده است. حال ممکن است در جایی باغات به طور فصلی آفت یا سرما بزند و طبیعی است. از این رو برای اینکه مردم مشکل نداشته باشند می‌توانیم برخی محصولات را به صورت مقطعی وارد کنیم.

**پس از انعقاد توافق برجام بسیاری از هیأت‌های تجاری و اقتصادی برای سرمایه‌گذاری وارد کشور شدند. عملکرد دولت یازدهم را در عرصه سرمایه‌گذاری خارجی چگونه تبیین می‌کنید؟

ما نمی‌توانیم دریچه‌های کشور را مانند آلبانی یا کره‌شمالی به روی دنیا ببندیم. نتیجه این امر این است که آلبانی که ورودی و قلب اروپاست به افغانستان اروپا معروف شده است. البته این مطلب اهانت به افاغنه نیست بلکه از دید عقب ماندگی است. اینکه رهبرانی نالایق این کشورها را عقب نگه داشته‌اند. کره شمالی و جنوبی یک خاک بودند که بعد از جنگ کره، کره شمالی مرزهای خود را به روی جهان بست اما کره جنوبی با جهان ارتباط گرفت.

اکنون مشاهده می‌کنید که چه فاصله‌ای با کره جنوبی دارد. به همین علت ما نمی‌توانیم کشور را به سرمایه‌گذاری‌های داخلی محدود کنیم. باید قطعا از سرمایه‌گذاری خارجی با حفظ عزت ایران استفاده کنیم. قرار نیست سند یکطرفه‌ای امضا شود و همه افرادی که در این عرصه فعالیت می‌کنند اشخاص دلسوز و کارشناسی هستند. همه کشورها به فکر منافع خود هستند و ما نیز در این راستا توانسته‌ایم منافع خود را تضمین کنیم. تا امروز این سرمایه‌گذاری‌ها مخصوصا در زمینه نفت و گاز به خوبی جلب شده است.

**عملکرد دولت آقای روحانی در طرح هدفمندی یارانه‌ها را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

در کل جهان نمی‌توانید کشوری را پیدا کنید که به تمام افراد در کشور یارانه دهد، آن هم یارانه نفت که اصلا کارساز نیست. در ابتدای دولت قبل که قرار بود طرح هدفمندی یارانه‌ها به این صورت آغاز شود نامه‌ای به رئیس دولت قبل نوشتم که توزیع یارانه به این سبک وسیاق کاملا اشتباه است. بنده به لحاظ موقعیت کاری‌ام به کشورهای مختلف سفر کردم. در هیچ جای جهان بدین گونه به مردم یارانه نمی‌دهند. در نامه‌ای که به رئیس دولت گذشته داشتم، ذکر کردم که در سایر کشورها پس از چندین سال تحقیق و بررسی و کار کارشناسی یارانه را بین دهک‌های پایین جامعه و بیکاران توزیع می‌کنند. آن هم نه گداپروری بلکه یارانه درستی که افراد با آن گذران زندگی کنند. از افراد بیکار هم تعهد می‌گیرند که به محض اشتغال به کار، یارانه شخص مورد نظر قطع شود.

کشورهای پیشرفته دنیا هم یارانه را دارند اما با سازوکار صحیح آن را اجرا می‌کنند. اگر کسی از نظام اقتصادی جهان خبر داشته باشد، نمی‌تواند این کار را انجام دهد، اما در عین تعجب در دولت قبل یارانه‌‌ها بدین صورت پرداخت شد.

**وضعیت مسکن و بخصوص مسکن مهر را در دولت یازدهم چگونه ارزیابی می‌کنید؟

مسکن مهر در اصل مسأله درستی است، اما در اجرا غلط عمل شد. اولا که این طرح پول کلانی از مملکت را بلعید و بیشتر به قصد تبلیغات دولت گذشته بود. دولت قبل 700میلیارد دلار درآمد داشت که بخش قابل توجهی از آن را در مسکن مهر هزینه کرد. ایرادی که به مسکن مهر وارد بود این بود که به طور درست مکانیابی نشده بود.

این پروژه را به ترکیه واگذار کرده بودند و اصلا فکر آب آن را نکردند. البته باید گفت در همین 3سال دولت آقای روحانی تلاش کرده و بخش عمده‌ای از این خانه‌ها را تحویل داده است. بخش جزئی از آن مانده که به‌زودی تحویل صاحبان آن خواهد شد. البته بخشی از این خانه‌های مسکن مهر روی دست دولت مانده و مشتری ندارد. مسکن مهر خیلی به کشور آسیب رساند. این طرح تصمیم درستی بود که نادرست اجرا شد.

**آقای نوذری نظر شما راجع به صنعت توریسم و گردشگری چیست؟ دولت تدبیر و امید چگونه عملکردی در این حوزه داشته است؟

توریسم واقعا یک صنعت است که امروز پولساز‌ترین صنعت جهان به حساب می‌آید. برخی کشورها با جذب توریست و درآمد و مالیات توریست اداره می‌شوند. دو مسأله در مورد صنعت توریسم در ایران قابل توجه است. اول اینکه ایران به علت موقعیت جغرافیایی و ژئوپلیتیک جزو10 کشور اول جهان در حوزه توریسم و گردشگری است، اما نتوانسته آن‌طور که باید از این فرصت و موقعیت به درستی استفاده کند. البته دیدگاه‌ها نسبت به مقوله توریسم متفاوت است. برخی می‌گویند توریسم باعث پیشرفت کشور و چرخش بازار اقتصادی کشور می‌شود اما از سوی دیگر برخی می‌گویند توریسم فسادآور است.

هرکدام از این دیدگاه‌ها برکشور حاکم شود تفکر خود را اعمال می‌کند، از این روست که نمی‌توان انتظار استفاده بهینه و درست از صنعت توریسم را داشت. البته در دولت یازدهم قدم‌های خوبی در این عرصه برداشته شده است. من از برخی اشخاص مانند معاون سازمان گردشگری که در این ارتباط پرس و جو کردم، از عملکرد دولت در این حوزه راضی هستند. دولت در این زمینه با سرعت به پیش می‌رود و قدم‌های بزرگی در این زمینه برداشته شده است. البته نباید فراموش کرد که جذب توریست نیاز به زیر ساخت دارد.

باید اماکن توریست پذیر، هتل‌ها و استراحتگاه‌های بین راهی کاملا مجهز باشند. البته در این حوزه، بخش اصلی توریسم که تامین امنیت توریست‌هاست در کشور با تلاش نیروهای نظامی تامین شده است. به قول آقای دکتر روحانی هنر دولت قبل این بود که صنعت توریسم را به ترکیه، گاز را به قطر و هواپیمایی را به کشورهای عربی واگذار کردند که درآمد سرشار آن به جیب دیگران برود.

**در مسأله برجام دو دیدگاه در کشور وجود دارد. یک دیدگاه برجام را دستاورد درخشان و سند عزت و افتخار ملی می‌داند و طرفداران دیدگاه دیگر معتقدند که برجام هیچ دستاوردی برای کشور نداشته است. با توجه به حوزه تخصص و عملکرد شما در وزارت امور خارجه، برجام را چگونه دستاوردی می‌بینید؟

در ارتباط با این موضوع باید زمان را 2 قسمت کنیم. یک قسمت قبل از توافق برجام و قسمت دیگر بعد از توافق برجام. اگر نگاهی بیندازیم به شرایط قبل از انعقاد توافق برجام، باید بگوییم آن‌وقت شرایط بسیار سخت بود. طبق اطلاعاتی که داشتیم 300 قلم داروی مورد نیاز کشور بخصوص داروی مورد نیز بیماران خاص را نداشتیم و به لحاظ اینکه تحریم‌ها بر کشور اثر گذاشته بود ما نمی‌توانستیم این قبیل داروها را وارد کشور کنیم.

در زمینه فروش نفت نفتکش‌های ما زمینگیر بودند و ما به دلیل عدم خرید نفت ایران مجبور بودیم به نفتکش‌ها شبانه روز مبلغی به عنوان پارکینگ بپردازیم. اگر آن روال ادامه پیدا می‌کرد صادرات نفت ما به زیر 500 هزار بشکه می‌رسید. در زمینه تحریم‌ها نیز دولت قبل عنوان می‌کرد که اینها کاغذ پاره است اما تحریم‌ها اثر خود را گذاشت. چنان که وزارت خارجه در پرداخت حقوق کارکنان خود مانده بود. وضعیت صنعت هواپیمایی نیز احتیاجی به گفتن ندارد که خسارت‌های زیادی برای ما داشت و قطعه و هواپیما به ما نمی‌دادند. از سوی دیگر گذرنامه ایرانی اعتبار خود را از دست داده بود. برخی بدون اطلاعات و مغرضانه برجام را تخریب می‌کنند.

بنده با اطلاعات کامل نسبت به برجام می‌گویم که قدم‌های بسیاری در توافق برجام برداشته شده است. آنهایی که از برجام انتقاد می‌کنند خود را به خواب زده‌اند. در آینده ثابت خواهد شد که برجام چقدر برای ما مفید، مهم و به‌موقع بوده و چه تلاش‌های ارزشمندی انجام شده است. بارها دولت جدید آمریکا عنوان کرده که در قضیه برجام کلاه سرمان رفته که البته این مورد استناد ما نیست و ما به اتفاقات داخل کشور نگاه می‌کنیم. آقای توکلی خود اقتصاددان است و می‌داند که کارهای بزرگی در زمینه بانکی صورت گرفت. توکلی می‌توانست به جای سیاهنمایی دولت و حمله به آقای روحانی، در حوزه‌ای خاص نظر خود را اعلام کند.

پس از برجام شاهد نو شدن ناوگان حمل ونقل هوایی بودیم و هواپیماهای نو وارد چرخه حمل و نقل هوایی شد. در زمینه فروش نفت اکنون بیش از 2.5 میلیون بشکه در روز صادرات نفت داریم و به‌سرعت در حال بازسازی چاه‌های نفت هستیم و این نوید را می‌دهم که در دولت دوم آقای روحانی این قدم‌ها سرعت بیشتری خواهد یافت. توصیه‌ام به آقای توکلی این است که بهترین قاضی مردم هستند و به جای سیاهنمایی، به مردم توجه کنید. درروز 29 اردیبهشت شما خواهید دید که مردم عزیز با انتخاب آقای دکتر روحانی چقدر می‌فهمند.